De voorbije dagen maakten honderden Leuvenaars op sociale media duidelijk hoe belangrijk de olm voor hen was. Ze deelden foto’s, herinneringen en persoonlijke verhalen.
“Veel mensen beseffen pas wat een boom betekent wanneer hij er niet meer staat”, zegt schepen van zorg, welzijn en begraafplaatsen Bieke Verlinden. “De reacties van de voorbije dagen maakten duidelijk hoeveel deze olm voor Leuvenaars betekende. Deze boomwade bewaart niet alleen een afdruk van de boom zelf, maar ook iets van de verhalen en gevoelens die mensen met deze plek verbinden.”
Niet alleen een afscheid, maar ook een gesprek over de toekomst
Volgens schepen van klimaat en duurzaamheid Thomas Van Oppens raakt het verhaal van de olm aan een bredere maatschappelijke uitdaging. “De olm was ooit een beeldbepalende boom in steden en dorpen door heel Europa. Door de iepenziekte verdwenen volwassen olmen op grote schaal uit ons landschap. Dat herinnert ons eraan hoe kwetsbaar zelfs sterke boomsoorten kunnen zijn. In een warmer klimaat worden bomen steeds belangrijker voor de leefbaarheid van onze steden. Ze zorgen voor verkoeling, houden water vast in de bodem, versterken de biodiversiteit en verbeteren onze leefomgeving. Daarom wilden we van dit moment niet alleen een afscheid maken, maar ook een uitnodiging om na te denken over de toekomst.”
Kunst, herinnering en betrokkenheid
De boomwade werd gemaakt door kunstenaar en ritueelbegeleider Lies Daenen uit Oud-Heverlee. In haar artistieke praktijk Rising Trees onderzoekt zij de relatie tussen mens, natuur, verlies en herinnering. Met linnen, grafiet en natuurlijke materialen nam ze een afdruk van de stam van de olm.
“Een boomwade probeert een boom niet vast te houden”, zegt Daenen. “Ze nodigt ons uit om stil te staan bij de relatie die we met bomen en natuur hebben. Door letterlijk een afdruk van de boom te maken, bewaren we iets van zijn aanwezigheid.”
De boomwade krijgt de komende periode een plaats in de oranjerie van de Kruidtuin en zal later ook deel uitmaken van een tentoonstelling rond afscheid, verlies, herinnering en troost.
Daarnaast krijgt ook een stukje van de olm zelf een blijvende plaats in de Kruidtuin. In samenwerking met auteur en journaliste Tine Hens wordt een twijg van de Leuvense olm onder een stolp geplaatst op een houten sokkel. Daarbij komt een symbolisch herinneringsregister waarin bezoekers herinneringen, gevoelens en gedachten kunnen delen over het verlies van deze boom.
De sokkel sluit aan bij de reizende tentoonstelling Archief van mogelijk verlies, gebaseerd op het gelijknamige boek van Tine Hens. In dat boek wijdt Hens een hoofdstuk aan de olm en aan de problematiek van het verdwijnen van deze ooit zo beeldbepalende boomsoort. Na afloop van de tentoonstelling in Genk verhuist de sokkel naar Leuven, waar hij een nieuwe betekenis krijgt als herinneringsplek voor de omgevallen olm uit de Kruidtuin.
Volwassen bomen cruciaal voor een leefbare stad
Volgens schepen van openbaar groen Christophe Stockman maakt het verhaal van de olm zichtbaar waarom volwassen bomen zo belangrijk zijn. "Deze olm maakte zichtbaar hoe belangrijk grote, volwassen bomen zijn voor onze stad. Ze zorgen voor verkoeling en biodiversiteit. Zulke bomen vervang je niet zomaar. Daarom bekijken we nog wat voor soort boom we in de plaats zullen aanplanten. Ook over de bestemming van de gevallen boom overwegen we nog zorgvuldig verschillende opties. We willen deze olm niet zomaar laten verdwijnen, maar zullen onderzoeken hoe delen van de stam een nieuwe betekenis kunnen krijgen. Dat kan gaan van onderzoek en educatieve toepassingen tot een tweede leven als speelelement of zitbank, en tegelijk ook het behoud van genetisch materiaal van de boom. Zo krijgt deze bijzondere olm ook na zijn val een blijvende plaats in onze stad.”
Met dit initiatief wil Leuven uiteindelijk een eenvoudige maar krachtige boodschap meegeven: zorg voor bomen gaat niet alleen over natuurbeheer, maar ook over erfgoed, verbondenheid en verantwoordelijkheid voor de generaties die na ons komen.
“De olm heeft generaties Leuvenaars gedragen”, besluit Verlinden. “Misschien is het mooiste eerbetoon dat wij nu zorgen voor de bomen die de Leuvenaars van morgen zullen dragen.”
