Leuven telt momenteel zo’n 20.000 bomen in straten, op pleinen en in parken. De bomen in houtkanten en bossen zijn daar niet bij geteld. Omdat bomen vandaag én in de toekomst een belangrijke rol spelen in de stad, wil Leuven ze niet alleen goed beheren en beschermen, maar ook zorgen voor meer en betere groeikansen bij nieuwe stadsprojecten en -ontwikkelingen.

“Met dit plan leggen we vast hoe we de bomen in Leuven willen beschermen, beheren en versterken. We willen niet alleen de bomen die er vandaag al staan goed verzorgen, maar ook vanaf de start van nieuwe projecten bekijken waar bomen kunnen komen en welke ruimte en groeikansen ze nodig hebben. Zo kunnen bomen op lange termijn uitgroeien tot sterke en waardevolle exemplaren. Het plan bevat daarvoor duidelijke richtlijnen, zodat onze stadsdiensten en externe partners op een onderbouwde en consistente manier met bomen kunnen omgaan”, legt schepen van openbaar groen Christophe Stockman uit.

"Bomen zijn enorm belangrijk voor natuur én mens. Bomen kunnen de impact van de klimaatverandering milderen doordat ze voor verkoeling zorgen en water kunnen vasthouden. Tijdens de hittegolf van juni werd het effect van bomen meer dan ooit duidelijk. In een warme zomernacht is het in de Kruidtuin tot 4 graden koeler dan op het Ladeuzeplein Daarnaast versterken bomen de biodiversiteit, maken ze onze straten en pleinen aantrekkelijker en hebben ze een positief effect op onze gezondheid. Het is dus fundamenteel om meer én grotere bomen te hebben in onze stad”, vertelt schepen van klimaat en duurzaamheid Thomas Van Oppens.“ Concreet hanteren we voortaan de 3-30-300-regel als kompas. We streven ernaar dat elke Leuvenaar vanuit zijn woning minstens drie bomen kan zien, dat een buurt minstens 30% boomkroonbedekking heeft en dat elke Leuvenaar binnen een straal van 300 meter een park of groene ruimte heeft.”

Van reactief naar planmatig beheer
​Het bomenplan brengt in beeld hoe het Leuvense bomenbestand eruitziet. Daarbij kijkt de stad voornamelijk naar het totale kroonvolume, en niet naar het aantal bomen.

“De hoeveelheid bladerdek is een belangrijke graadmeter voor de bijdrage aan verkoeling, luchtkwaliteit, wateropvang en biodiversiteit. Eén volwassen boom levert vaak meer op dan tientallen jonge aanplantingen samen. Daarom is het belangrijk voldoende ruimte te voorzien voor onze bomen, zowel onder- als bovengronds, zodat ze kunnen uitgroeien tot gezonde, oude exemplaren”, legt Stockman uit.

Het plan schept ook duidelijkheid over hoe bomen beheerd moeten worden om uit te groeien tot gezonde exemplaren. Daarbij is er aandacht voor een periodieke snoeicyclus, de juiste standplaats bij aanplant en, waar mogelijk, de geleidelijke afbouw van kunstmatig kleingehouden vormbomen. Ook dood hout krijgt voortaan bewust een plaats in het stedelijk groen, als waardevolle bron van biodiversiteit.

Diversiteit als bescherming tegen ziekten en klimaatstress
​Om het bomenbestand weerbaarder te maken tegen ziektes, plagen en extreme weersomstandigheden, zet Leuven in op meer variatie in soorten en leeftijden. ​ Die diversiteit moet ervoor zorgen dat het bomenbestand ook op lange termijn gezond en veerkrachtig blijft.

“Een gezond bomenbestand is een gevarieerd bomenbestand”, zegt Stockman. “Door verschillende boomsoorten en leeftijdscategorieën te combineren, verkleinen we de impact van ziektes en plagen en maken we onze bomen beter bestand tegen klimaatstress. Zo zorgen we ervoor dat Leuven ook in de toekomst kan rekenen op een sterk en veerkrachtig bomenbestand.”

Iedereen speelt een rol
​Een aanzienlijk deel van het Leuvense groen bevindt zich op privédomein. Daarom wil de stad inwoners actief ondersteunen met advies en begeleiding, zodat ook tuinen en private groenzones kunnen bijdragen aan een sterker en meer verbonden groen netwerk. Via initiatieven als Behaag Je Tuin en de Tuinrangers stimuleerde de stad eerder al de aanplant van meer streekeigen groen in particuliere tuinen.

"De gevolgen van de klimaatverandering stoppen niet aan de rand van het openbaar domein", besluit Van Oppens. "Ook private tuinen en bedrijventerreinen bijvoorbeeld spelen een belangrijke rol voor biodiversiteit, verkoeling en wateropvang. Daarom zullen we Leuvenaars ondersteunen om ook in hun eigen tuin voor extra bomen te zorgen en bestaande bomen alle kansen te geven."