“Het verhaal van Emile en Gaston De Wit laat niemand onberoerd”, vertelt schepen van cultuur Bert Cornillie. "Met deze struikelstenen geven we dit een zichtbare plaats in het straatbeeld van Leuven. Ze nodigen voorbijgangers uit om stil te staan bij de geschiedenis die zich er heeft afgespeeld."

Vader en zoon gearresteerd en gedeporteerd naar Duitse concentratiekampen
​Emile De Wit diende in het Belgisch leger aan het front tijdens de Eerste Wereldoorlog. Na zijn pensioen als machinist, begon hij een café in zijn woning aan de Martelarenlaan, waar hij met zijn gezin woonde. In 1942 hielp zijn zoon Gaston De Wit een man die vermoedelijk ontsnapte uit een trein met Joodse gevangenen. Daarna contacteerde een Leuvense verzetsbeweging hen. Het huis vlakbij de spoorweg, werd voortaan door het verzet gebruikt als onderduikadres. Gaston De Wit werd ook actief als koerier bij de Gewapende Partizanen.

Op 18 maart 1944 arresteerde de Duitse bezetter Emile en Gaston De Wit als deel van grootschalige acties tegen de Partizanen. Gaston was op dat moment slechts zestien jaar. Ze werden opgesloten in Breendonk en twee maanden later gedeporteerd naar Buchenwald. Op dit transport zaten ook andere gearresteerde Leuvense Partizanen onder wie François Daman, Andreas Storckel en Henri Bollens. Voor Andreas Storckel en Henri Bollens werd de voorbije jaren al een struikelsteen geplaatst.

Gaston De Wit kwam later ook nog terecht in Dora-Nordhausen en Bergen-Belsen. Zowel Emile als Gaston overleefde de mensonwaardige omstandigheden in deze Duitse kampen. Na de bevrijding keerden ze na een lange en zware tocht terug naar Leuven. Later zette Gaston De Wit zich actief in om zijn ervaringen te delen met jongeren en getuigde hij in boeken en documentaires.

Struikelstenen maken het verleden zichtbaar
​Struikelstenen zijn een kunstproject van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. De kasseivormige stenen in het voetpad herdenken slachtoffers van nazisme, vervolging en onderdrukking. Struikelstenen worden in het voetpad geplaatst voor de laatste woonplaats van de slachtoffers. Elke steen draagt een messing plaatje met de naam en gegevens van het slachtoffer. Sinds 1995 werden al meer dan 115.000 struikelstenen geplaatst, verspreid over 31 Europese landen. Samen vormen ze een herdenkingsmonument voor slachtoffers van het nazisme, vervolging en onderdrukking.

Met de struikelstenen voor Emile en Gaston De Wit telt Leuven nu 20 struikelstenen. Elke steen markeert een plek waar een slachtoffer woonde en maakt hun verhaal terug zichtbaar in de straat. Verderop in de Martelarenlaan, ter hoogte van nummer 179, liggen reeds zeven struikelstenen ter nagedachtenis aan het Joodse gezin Rothschild.

De Martelarenlaan tijdens WO II
​Het verhaal van de Martelarenlaan tijdens de Tweede Wereldoorlog komt ook aan bod in de publicatie ‘Straathistories Martelarenlaan’. Buurtbewoners lanceerden dit boekje over de geschiedenis van hun wijk in 2018 met ondersteuning van Erfgoedcel Leuven. De publicatie is uitverkocht, maar is wel beschikbaar in de Bib Leuven en op de website van de Erfgoedcel.